OVER ONS
Het Instituut San Martín du Benelux (ISMBen) is een transdisciplinaire non-profitorganisatie die zich inzet voor het versterken van de banden tussen Zuid-Amerika en de Beneluxregio, België, Nederland en Luxemburg.
Het instituut werd opgezet als een onafhankelijke en niet-partijgebonden instelling, die formeel zal worden opgericht naar Belgisch recht. Het heeft tot doel duurzame relaties te bevorderen door het cultiveren en bewaren van historisch geheugen, academische samenwerking, culturele uitwisseling en de bevordering van vriendschap, dialoog en maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Het ontleent zijn naam en inspiratie aan generaal José de San Martín (1778-1850), wiens leven en nalatenschap een moreel kompas en symbolisch fundament vormen voor zijn missie. Vereerd als bevrijder van Argentinië, Chili en Peru heeft zijn nalatenschap nationale grenzen overstegen en is zij uitgegroeid tot een universeel symbool van vrijheid, integriteit en burgerdeugd.
Het erfgoed van generaal San Martín
Sinds het begin van de twintigste eeuw wordt zijn nagedachtenis geëerd met openbare monumenten in meer dan zestig steden wereldwijd. Het eerste Europese monument werd in 1909 ingehuldigd in Boulogne-sur-Mer (Frankrijk), waar San Martín zijn laatste jaren in vrijwillige ballingschap doorbracht. Vandaag de dag zijn er monumenten voor hem in steden zoals Madrid, Londen, Edinburgh, Milaan, Brussel, Genève, Berlijn, Moskou, Washington D.C., New York, Los Angeles, Montréal, Ottawa, Mexico-Stad, Lima, Santiago, Quito, São Paulo, Montevideo, Asunción en Sydney. Deze gedenkplaatsen bevinden zich op prominente civiele locaties en weerspiegelen de blijvende bewondering voor zijn emancipatorische visie en principiële leiderschap.
Parallel hieraan zijn sanmartiniaanse instituten opgericht in verschillende landen waar de generaal heeft gewoond of symbolisch wordt herdacht, waaronder Argentinië, Chili, Peru, Ecuador, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië. Elk van deze instellingen draagt bij aan het behoud en de verspreiding van zijn nalatenschap via educatieve, culturele en diplomatieke initiatieven en versterkt zo het transnationale belang van zijn idealen.
Oprichtingsdoel en institutionele visie
- Het bewaren en doorgeven van de waarden van vrijheid, rechtvaardigheid en burgerdeugd zoals belichaamd door generaal San Martín gedurende zijn leven en leiderschap.
- Het eren van zijn beslissende rol in de emancipatie van Argentinië, Chili en Peru, onder meer via het bevel over het Andesleger en zijn overwinningen bij Chacabuco (1817) en Maipú (1818).
- Het bevorderen van een visie van eenheid en soevereiniteit voor de volkeren van Zuid-Amerika, gebaseerd op ethisch leiderschap en historisch bewustzijn.
In overeenstemming met zijn statuten streeft het instituut de volgende doelstellingen na:
- Het eren en in stand houden van de nagedachtenis van generaal San Martín.
- Het bevorderen van interdisciplinair onderzoek en kennisverspreiding.
- Het stimuleren van dialoog en samenwerking tussen de Benelux en Zuid-Amerika.
- Het organiseren van conferenties, seminars en wetenschappelijke publicaties.
- Het opbouwen van partnerschappen met academische, culturele en institutionele actoren.
De bestuursstructuur omvat een Raad van Bestuur, een Wetenschappelijke Raad en een Ere- en Diplomatiek Comité, ondersteund door een Algemene Vergadering bestaande uit actieve, student-, geassocieerde, ere- en weldoenerleden.
Generaal San Martín in de Benelux
Het instituut put een diepe symbolische kracht uit het verblijf van generaal José de San Martín in Brussel tussen 1824 en 1830, waar hij in waardige ballingschap leefde met zijn dochter Mercedes (1816-1875) en zijn broer Justo Rufino de San Martín (1776-1832). Zijn verblijf, onder bescherming van koning Willem I der Nederlanden en groothertog van Luxemburg (1772-1843), vond plaats in een stad die, hoewel nog geen hoofdstad van een onafhankelijk België, reeds uitgroeide tot een kruispunt van internationaal denken en diplomatie.
Tijdens deze periode woonde San Martín in de Rue de la Fiancée, vandaag gemarkeerd met een gedenkplaat. Van daaruit onderhield hij correspondentie met vooraanstaande figuren uit het Europese en Latijns-Amerikaanse politieke en intellectuele leven. In 1825 schreef hij de “Máximas para mi hija Mercedes”, een beknopt en blijvend getuigenis van zijn principes inzake opvoeding, moraal en burgerplicht, waarmee hij zijn blijvende engagement voor de ethische vorming van toekomstige generaties onderstreepte. Zijn beeltenis werd vastgelegd door gerenommeerde Belgische kunstenaars zoals Jean-Baptiste Madou, Jean Henri Simon en François-Joseph Navez. Zijn nalatenschap in de Belgische hoofdstad wordt bovendien geëerd door het ruiterstandbeeld in Woluwe-Saint-Pierre, ingehuldigd op 21 juni 1975, als blijvend eerbetoon aan zijn invloed en morele voorbeeld.
Continuïteit van een burgerlijk erfgoed
Het instituut bouwt voort op de erfenis van het voormalige Sanmartiniaans Instituut van België, opgericht in 1969 bij de Argentijnse ambassade in Brussel en actief tot het midden van de jaren 1990. Deze pionierende instelling droeg bij aan de verspreiding van het leven en de idealen van San Martín in Europa via culturele programma’s, publicaties en officiële herdenkingen. Door deze fakkel opnieuw op te nemen, bevestigt het Instituut San Martín du Benelux zijn historisch engagement in een hedendaagse context.
In 2025 viel de oprichting van het Instituut San Martín du Benelux samen met drie belangrijke herdenkingen: het tweehonderdjarig jubileum van de diplomatieke betrekkingen tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Provinciën van de Río de la Plata (1825), het tweehonderdjarig bestaan van de “Máximas para mi hija Mercedes”, geschreven in Brussel datzelfde jaar, en het vijftigjarig jubileum van de inhuldiging van het ruiterstandbeeld van generaal San Martín in Woluwe-Saint-Pierre (1975).
In deze geest legt het instituut plechtig zijn fundamenten, zodat de herinnering aan generaal San Martín toekomstige generaties blijft inspireren en richting geven. Zijn Brusselse jaren, gekenmerkt door reflectie, culturele betrokkenheid en morele helderheid, vormen een diep historisch anker voor de missie van het instituut. Door zijn naam, structuur en ceremonieel karakter staat het Instituut San Martín du Benelux als een levend eerbetoon aan erfgoed, burgerlijke vorming en de blijvende dialoog tussen continenten.
Strategische partnerschappen
Het Instituut San Martín du Benelux (ISMBen) werkt in een geest van vriendschap en samenwerking samen met andere instellingen en organisaties:
België
Diplomatieke vertegenwoordigingen :
Ambassade van de Argentijnse Republiek
Luxemburg
Diplomatieke vertegenwoordigingen :
Ambassade van de Argentijnse Republiek
Nederland
Diplomatieke vertegenwoordigingen :
Ambassade van de Argentijnse Republiek
In de rest van de wereld
Instituto Sanmartiniano Nacional (Argentinië)
British San Martín Institute (Verenigd Koninkrijk)
Instituto Sanmartiniano de España (Spanje)
Istituto Sanmartiniano d’Italia (Italië)